Je let op de herkomst van je boodschappen, je koopt liever een trui die tien jaar meegaat en je weet precies welk energielabel je wasmachine heeft. En toch scheur je elke ochtend een plastic blisterverpakking open, trek je het folie eraf en gooi je het geheel in de prullenbak zonder er verder bij stil te staan. Wie daglenzen draagt, doet dat zevenhonderddertig keer per jaar.
Wat er precies weggaat
De afvalstroom rond zicht is klein per keer en juist daardoor onzichtbaar. Bij elkaar opgeteld gaat het om:
- bij daglenzen: twee blisterverpakkingen met aluminiumfolie per dag, plus de doos waarin ze geleverd worden
- bij maand- en weeklenzen: dezelfde verpakking, minder vaak, maar dan wel flesjes lensvloeistof en lenshouders die regelmatig vervangen moeten worden
- bij brillen: een compleet nieuw montuur bij elke sterktewijziging, terwijl vaak alleen de glazen versleten zijn of niet meer kloppen
Geen van deze dingen is een ramp. Maar het is wel een categorie waar de meeste mensen nooit over nadenken, terwijl ze bij hun koffie, kleding en schoonmaakmiddelen precies weten waar ze staan.
Het punt waar het echt misgaat: de gootsteen
Onderzoekers van Arizona State University presenteerden in 2018 een landelijke enquête onder ongeveer vierhonderd lenzendragers. Vijftien tot twintig procent van hen bleek gebruikte lenzen door de gootsteen of het toilet te spoelen. Dat lijkt logisch, want een lens is klein en zacht, maar het is precies de verkeerde route.
Een contactlens is gemaakt van kunststof en lost niet op. In de waterzuivering zijn de lenzen te licht om te bezinken en te klein om betrouwbaar te worden afgevangen. Wat er van overblijft, verkruimelt tot microplastic dat in het zuiveringsslib en het oppervlaktewater belandt. Een lens hoort dus in het restafval, niet in het riool. Dat is de goedkoopste en snelste gedragsverandering uit dit hele artikel.
Wat je verder kunt doen
- Vraag je opticien of er een inzamelpunt is voor gebruikte lenzen en blisterverpakkingen. Niet elke winkel heeft het, maar het aantal groeit en het kost niets om ernaar te vragen.
- Kijk of maandlenzen in jouw geval een optie zijn in plaats van daglenzen. Dat scheelt aanzienlijk in verpakking, al is het niet voor iedereen medisch geschikt. Leg de vraag voor aan je opticien of oogarts.
- Laat bij een nieuwe sterkte eerst uitzoeken of alleen de glazen vervangen kunnen worden. Een goed montuur gaat jaren mee.
- Lever oude brillen in bij inzamelacties in plaats van ze in een la te bewaren. Ze krijgen vaak een tweede leven.
Doorlopend versus eenmalig
Er zit ook een kant aan die verder gaat dan afval. Bril en lenzen zijn een abonnement dat je je hele leven betaalt: nieuwe glazen, nieuwe monturen, elke maand vloeistof, elk jaar lenzen. Wie dat optelt over twintig jaar, komt op een bedrag waar veel mensen van schrikken.
Dat is voor sommigen de reden om te kijken naar een permanente correctie. Klinieken publiceren wat een ooglaserbehandeling kost, zodat je die eenmalige uitgave naast je jaarlijkse kosten kunt leggen.
Belangrijk om daarbij eerlijk te zijn: een ooglaserbehandeling is geen milieumaatregel. Ook bij een ingreep komt verpakkings- en medisch afval vrij, en er staat apparatuur tegenover die gemaakt en onderhouden moet worden. Wie zich laat behandelen doet dat om comfort, niet om zijn voetafdruk. Het scheelt op termijn wel een doorlopende stroom verpakkingen, en dat is een prettige bijkomstigheid, geen argument op zichzelf.
En als laseren geen optie is
Laseren kan niet bij iedereen. Je hoornvlies kan te dun zijn of je sterkte kan te hoog zijn. En vanaf een jaar of vijfenveertig verandert het beeld sowieso: dan ontstaat er ouderdomsbijziendheid, wat dus betekent dat als we zouden laseren dat je nog steeds een leesbril of pc-bril nodig zou hebben.
In die situatie komt een lensvervanging in beeld, waarbij de eigen ooglens wordt vervangen door een kunstlens. Dat is een grotere ingreep en ook de kosten van een lensvervanging liggen hoger. Of het in jouw ogen kan, blijkt alleen uit een vooronderzoek met metingen bij een oogarts.
Begin klein
De meeste winst zit niet in een ingreep maar in de gewoontes eromheen: lenzen in de prullenbak in plaats van in de wastafel, een montuur dat je langer gebruikt, en de vraag aan je opticien wat er met je verpakkingen gebeurt. Dat kost je niets en je kunt er morgen mee beginnen. Wat verder verstandig is voor jouw ogen, hoor je bij je opticien of oogarts.
Almar Fernhout, hoofdredacteur met 15+ jaar ervaring in duurzame lifestyle-journalistiek. Almar werkt nu niet alleen voor De Betere Wereld, maar is ook oprichter van We Smyle. Een ander bedrijf waarmee hij een betere wereld voor iedereen wil creëren. Lees hier meer over Almar.