Tandenknarsen door stress: wat kun je eraan doen?

Je wordt wakker met een stijve kaak, hoofdpijn bij je slapen of een partner die zegt dat je ’s nachts kiezen hoort knarsen. Tandenknarsen komt veel voor: naar schatting doet ongeveer een op de vijf volwassenen het geregeld, vaak zonder het zelf te merken. In de meeste gevallen speelt spanning een grote rol. Het goede nieuws: er is veel aan te doen.

Waarom knarsen we met onze tanden?

Tandenknarsen, ook wel bruxisme genoemd, is het onbewust klemmen of over elkaar schuren van de tanden en kiezen. Dat kan overdag gebeuren, bijvoorbeeld achter de laptop of in de auto, maar het gebeurt vooral ’s nachts. Tijdens de slaap zetten de kauwspieren dan een kracht die vele malen groter is dan bij gewoon kauwen.

Stress is een van de belangrijkste oorzaken. Spanning die je overdag opbouwt, zoekt ‘snachts een uitweg, en de kauwspieren zijn daar gevoelig voor. Daarnaast kunnen ook slecht slapen, veel cafeïne of alcohol, roken en sommige medicijnen het knarsen versterken.

Hoe merk je dat je knarst?

Omdat het vaak in de slaap gebeurt, hebben veel mensen het niet direct door. Signalen zijn onder meer:

• een vermoeide of pijnlijke kaak bij het wakker worden;
• hoofdpijn, vooral bij de slapen;
• gevoelige of afgesleten tanden en kiezen;
• een klikkend of stroef kaakgewricht;
• een kaaklijn die breder is geworden doordat de kauwspier sterker is ontwikkeld.

Herken je een of meer van deze klachten, dan is het verstandig om er iets mee te doen. Langdurig knarsen kan het gebit beschadigen en kaakklachten geven. Op Thuisarts.nl lees je meer over kaakpijn en tandenknarsen, en wanneer je het beste naar de huisarts of tandarts kunt gaan.

Wat kun je zelf doen?

Omdat spanning zo’n grote rol speelt, begint de aanpak vaak bij jezelf.

Word je bewust van klemmen overdag. Let erop of je je tanden op elkaar houdt tijdens werk of in het verkeer. In rust horen je lippen op elkaar te liggen, maar je tanden net los van elkaar. Een klein geheugensteuntje, zoals een sticker op je beeldscherm, helpt om het patroon te doorbreken.

Bouw ontspanning in. Ademhalingsoefeningen, yoga, een wandeling na het werk of een vast avondritueel zonder scherm helpen het lichaam tot rust te komen voordat je gaat slapen. Hoe minder spanning je mee naar bed neemt, hoe minder je kauwspieren ’s nachts te verwerken krijgen.

Masseer je kaakspieren. Leg je vingertoppen op de kauwspier, net voor je oor, en masseer met kleine rondjes. Warmte, bijvoorbeeld een warm washandje, ontspant de spierextra.

Let op koffie en alcohol. Vooral in de avond kunnen cafeïne en alcohol de slaaponrustiger maken en het knarsen versterken.

De tandarts: bescherming voor je gebit

Bij aanhoudend knarsen is de tandarts het eerste aanspreekpunt. Die kan zien of je gebitslijt en kan een opbeetplaat laten maken: een kunststof plaat die je ’s nachts draagt. De plaat voorkomt dat de tanden en kiezen tegen elkaar schuren en beschermt zo je gebit. Soms helpt een fysiotherapeut die gespecialiseerd is in kaakklachten om de spieren weersoepel te krijgen.

Als de kauwspier te sterk blijft spannen

Een opbeetplaat beschermt het gebit, maar neemt de kracht van de kauwspier niet weg. Bijeen deel van de mensen blijven klachten als kaakpijn of spanningshoofdpijn daardoor bestaan. In dat geval kan een cosmetisch arts de kauwspier ontspannen metbotulinetoxine. Met een paar kleine injecties in de kauwspier wordt de spierkracht tijdelijk verminderd, zodat de spier minder hard kan klemmen.

Het effect begint na enkele dagen en is na ongeveer twee weken volledig. Veel mensenmerken dat de kaak ’s ochtends minder vermoeid aanvoelt en dat de hoofdpijn afneemt. Na een aantal maanden is het nodig de behandeling te herhalen. Omdat de spier minderhard werkt, kan een sterk ontwikkelde kauwspier bovendien iets slanker worden, waardoor de kaaklijn rustiger oogt.

Wie hier meer over wil weten, kan terecht bij een kliniek waar een arts deze behandeling uitvoert. Bij Velvet Clinics in Amsterdam-Zuid wordt een behandeling met botox bij tandenknarsen uitgevoerd door een cosmetisch arts, na een consult waarin eerst wordt bekeken of de behandeling geschikt is. Een opbeetplaat blijft daarnaast vaak zinvol om het gebit te beschermen.

Kortom

Tandenknarsen is een heel gewone reactie van het lichaam op spanning, maar het is geenklacht om mee door te lopen. Begin bij ontspanning en bewustwording, laat je gebit beschermen door de tandarts en weet dat er voor hardnekkige kaakklachten ook medische mogelijkheden zijn. Zo geef je je kaak, en jezelf, weer wat meer rust.