Een fles water lijkt een handige keuze voor onderweg, op kantoor of tijdens het sporten. Toch zit achter die ene aankoop een hele keten van grondstoffen, productie, vervoer en afvalverwerking. Terwijl in de meeste Nederlandse huizen drinkwater direct uit de kraan komt. De overstap naar kraanwater draait niet alleen om minder plastic in de afvalbak. Smaak, vertrouwen in de kwaliteit en het gemak van een gevulde fles bepalen of een nieuwe gewoonte standhoudt. Een TDS meter kan inzicht geven in de hoeveelheid opgeloste stoffen in water, maar zegt op zichzelf niet alles over de kwaliteit. Een waterfilter kan daarbij passen, maar is niet voor ieder huishouden nodig. Met een nuchtere blik op kraanwater, filters en herbruikbare flessen wordt duidelijk waar je daadwerkelijk verschil maakt.
De verborgen reis van flessenwater
Een plastic fles begint lang voordat hij in het winkelschap staat. Voor de verpakking zijn grondstoffen en energie nodig, waarna de fles wordt gevormd, gevuld, voorzien van een etiket en verpakt voor transport. Daarna volgen opslag, distributie en vervoer naar de supermarkt, kiosk of automaat. Bij water valt dat extra op, omdat je vooral gewicht verplaatst dat thuis al beschikbaar is.
Statiegeld en recycling beperken de hoeveelheid afval, maar sluiten de kringloop niet volledig. Niet elke fles wordt netjes ingeleverd en kunststof verliest bij verwerking vaak kwaliteit. Voor nieuwe verpakkingen blijft daardoor geregeld nieuw materiaal nodig. Ook ingezamelde flessen vragen sortering, verwerking en transport.
De impact van flessenwater zit dus niet uitsluitend in zwerfafval. De productie en logistiek vinden al plaats voordat je de dop opendraait. Door vaker een herbruikbare fles te vullen, verminder je het aantal verpakkingen dat je koopt, gebruikt en weer afvoert. Dat verschil wordt zichtbaar in boodschappen, voorraadkasten en afvalbakken.
Kraanwater krijgt strenge controles
Nederlands kraanwater moet voldoen aan wettelijke eisen voor drinkwater. Drinkwaterbedrijven controleren de kwaliteit bij de bron, na de zuivering en in het leidingnet. Daarbij wordt onder meer gelet op bacteriën, stoffen uit de omgeving en de samenstelling van het water. Voor dagelijks gebruik is kraanwater daarom voor veel mensen een betrouwbaar vertrekpunt.
Toch smaakt water niet in iedere plaats hetzelfde. De hoeveelheid mineralen, zoals calcium en magnesium, verschilt per regio. Harder water kan een andere smaak hebben en laat sneller kalkaanslag achter in bijvoorbeeld een waterkoker. Een afwijkende smaak zegt op zichzelf niet dat het water minder goed is.
De leidingen in je woning kunnen wel invloed hebben op geur, smaak en temperatuur. In oude huizen verdienen loden leidingen speciale aandacht. Dan is een standaard filter geen vanzelfsprekende oplossing en is deskundig advies over de leidingsituatie belangrijker. Ook water dat lang in een leiding heeft stilgestaan, kan anders smaken dan water dat direct uit de kraan stroomt.
Filters en herbruikbare flessen in het dagelijks gebruik
Een waterfilter verandert vooral de smaakbeleving, afhankelijk van het systeem. Koolstoffilters kunnen geur- en smaakstoffen verminderen, terwijl andere filters zich richten op kalk, fijne deeltjes of specifieke stoffen. Omgekeerde osmose verwijdert veel bestanddelen uit water, maar haalt daarbij ook mineralen weg en kan restwater produceren. Wie zich verder in de werking van omgekeerde osmose wil verdiepen, vindt bij osmoseapparaat.nl informatie over bijpassende systemen en meetapparatuur. Een filter is dus vooral zinvol wanneer duidelijk is wat je eraan wilt veranderen.
Onderhoud bepaalt mede hoe goed een filter blijft werken. Een patroon dat te lang wordt gebruikt, verliest zijn werking en kan minder hygiënisch worden. De vervangtermijn verschilt per product. Voor een frissere drinkervaring kan een kan koud water in de koelkast soms al voldoende zijn, zonder extra installatie.
Een hervulbare fles maakt kraanwater beschikbaar op momenten waarop je anders snel iets koopt. Rvs houdt water vaak langer koel, glas is smaakneutraal maar zwaarder en kunststof is licht om mee te nemen. Een fles die lang meegaat, past beter bij minder afval dan een exemplaar dat snel vervangen moet worden. Regelmatig schoonmaken van dop, drinktuit en rubberen ringen houdt hergebruik prettig en hygiënisch.
Kraanwater maakt verpakt water niet in elke situatie overbodig, maar het haalt wel veel vanzelfsprekende aankopen uit je dag. Een gevulde fles verandert water van een winkelproduct in iets dat gewoon beschikbaar is. Zo krijgt plastic voor eenmalig gebruik steeds minder ruimte.
Almar Fernhout, hoofdredacteur met 15+ jaar ervaring in duurzame lifestyle-journalistiek. Almar werkt nu niet alleen voor De Betere Wereld, maar is ook oprichter van We Smyle. Een ander bedrijf waarmee hij een betere wereld voor iedereen wil creëren. Lees hier meer over Almar.