Zonnepanelen maken het mogelijk om thuis zelf duurzame energie op te wekken. De volgende stap is om die energie zo efficiënt mogelijk te gebruiken. Energieopslag en slimme energiesturing kunnen daarbij helpen.
Duurzaam wonen gaat verder dan energie opwekken
Een duurzame woning draait niet alleen om de hoeveelheid energie die je opwekt, maar ook om de manier waarop je ermee omgaat. Een thuisbatterij kan overtollige zonnestroom opslaan voor een later moment, terwijl een energiemanagementsysteem (EMS) verschillende energiestromen binnen de woning op elkaar kan afstemmen.
Nu de salderingsregeling per 1 januari 2027 stopt, wordt het bovendien interessanter om zoveel mogelijk van je eigen zonnestroom zelf te gebruiken. Energie die je overdag opwekt, kun je met een thuisbatterij bewaren voor momenten waarop je zelf stroom nodig hebt.
Ook ontwikkelingen zoals dynamische energiecontracten, elektrisch rijden en warmtepompen maken slim energiegebruik steeds relevanter. De vraag is niet meer alleen hoeveel duurzame energie je kunt opwekken, maar ook wanneer je die energie gebruikt en hoe je beschikbare energie zo efficiënt mogelijk inzet.
“Duurzame energie opwekken is één stap. Die energie op het juiste moment gebruiken, is de volgende.”
- Meint Schepers, verduurzamingsadviseur
De rol van een thuisbatterij
Een thuisbatterij is onderdeel van een groter energiesysteem. In combinatie met zonnepanelen en een energiemanagementsysteem (EMS) kunnen opwek, opslag en verbruik op elkaar worden afgestemd.
Het EMS houdt rekening met de energievraag van de woning en kan bepalen wanneer de batterij wordt geladen of ontladen. Bij een dynamisch energiecontract worden ook de actuele stroomprijzen meegenomen. De batterij kan dan bijvoorbeeld laden wanneer elektriciteit goedkoper is en de energie later beschikbaar maken.
Ook een elektrische auto kan onderdeel worden van deze slimme energiesturing. Met een slimme laadstrategie van de energieleverancier kan de EV worden geladen op momenten dat stroom goedkoop is. Zo kunnen de thuisbatterij, woning en elektrische auto samen slimmer gebruikmaken van de beschikbare energie.
De mogelijkheden hangen af van de batterij, de installatie en de manier waarop het systeem wordt aangestuurd. Een goed ingericht energiesysteem biedt daarbij flexibiliteit en kan meegroeien met veranderingen in de woning, zoals de komst van een elektrische auto, warmtepomp of andere elektrische toepassingen.
Hoe duurzaam is een thuisbatterij zelf?
Een thuisbatterij heeft ook een eigen milieu-impact. Voor de productie zijn grondstoffen en energie nodig en ook transport en andere stappen in de productieketen dragen bij aan de CO₂-uitstoot.
Bij de beoordeling van de CO₂-impact kijken we niet alleen naar de productie van een batterij, maar ook naar wat deze gedurende zijn levensduur oplevert. Hoe meer duurzame energie daadwerkelijk wordt benut en hoe langer een batterij meegaat, hoe groter het potentiële voordeel.
De werkelijke CO₂-voetafdruk verschilt per batterij en per gebruikssituatie. Ook de manier waarop de batterij wordt geladen en ontladen speelt een belangrijke rol. Een batterij die voornamelijk overtollige zonnestroom opslaat, wordt anders gebruikt dan een systeem dat actief inspeelt op stroomprijzen.
Wie meer wil weten over de milieu-impact en CO₂-voetafdruk van thuisbatterijen, kan hierover meer lezen in het uitgebreide artikel van Domogo.
Energie opslaan helpt ook het elektriciteitsnet
De groei van zonnepanelen zorgt voor steeds meer lokale elektriciteitsproductie. Op zonnige dagen kan daardoor veel stroom tegelijk worden opgewekt en teruggeleverd aan het elektriciteitsnet. Op plekken waar het elektriciteitsnet al zwaar wordt belast, kan dit bijdragen aan netcongestie.
Een thuisbatterij kan een deel van die productie lokaal opslaan. De energie hoeft dan niet direct teruggeleverd te worden, maar kan later op de dag in de woning worden gebruikt.
Op grotere schaal kan flexibiliteit in vraag en aanbod helpen om het elektriciteitsnet beter te benutten. Thuisbatterijen zijn daar één onderdeel van, naast bijvoorbeeld elektrische auto’s, warmtepompen en andere slimme apparaten.
Niet iedere thuisbatterij past bij iedere woning
Een grotere batterij is niet automatisch een duurzamere of betere keuze. De juiste capaciteit hangt onder andere af van de hoeveelheid zonnepanelen, het energieverbruik en het moment waarop de woning elektriciteit gebruikt.
Ook de aansturing speelt een belangrijke rol. Een batterij die goed is afgestemd op de woning kan intensiever worden gebruikt dan een systeem dat simpelweg zoveel mogelijk energie opslaat.
Let op: een open ecosysteem geeft je meer vrijheid. Kies bij voorkeur voor een thuisbatterij waarbij de software je niet aan één leverancier of energieplatform bindt. Ook een energieleverancier waarbij je niet vastzit aan een langdurig of verplicht energiecontract geeft de vrijheid om de batterij later bij een andere leverancier onder te brengen wanneer die betere mogelijkheden biedt voor de prestaties of aansturing van het systeem.
Goed advies begint niet bij een bepaald aantal kilowattuur, maar bij de energiesituatie van de woning én de vrijheid die je met het systeem hebt.
De toekomst van duurzaam energiegebruik
De komende jaren zal het elektriciteitsverbruik in woningen waarschijnlijk verder veranderen. Elektrisch rijden, warmtepompen en andere elektrische toepassingen zorgen voor een grotere vraag naar stroom. Tegelijkertijd neemt de hoeveelheid duurzame opwek toe.
Dat maakt de timing van energie steeds belangrijker. Niet alleen hoeveel energie beschikbaar is, maar ook wanneer die energie wordt opgewekt en gebruikt.
Een thuisbatterij kan binnen dat systeem een belangrijke rol spelen. In combinatie met zonnepanelen en slimme energiesturing ontstaat meer flexibiliteit om duurzame energie op het juiste moment te gebruiken.
Duurzaam wonen gaat daarmee een stap verder dan alleen energie opwekken. Het gaat ook om slim omgaan met de energie die je hebt.
Over de auteur
Meint Schepers is verduurzamingsadviseur en schrijft voor Domogo over energieopslag, thuisbatterijen en slimme energiesturing. Vanuit zijn praktijkervaring helpt hij consumenten om ontwikkelingen in de energiemarkt en duurzame energie begrijpelijk te maken.
Almar Fernhout, hoofdredacteur met 15+ jaar ervaring in duurzame lifestyle-journalistiek. Almar werkt nu niet alleen voor De Betere Wereld, maar is ook oprichter van We Smyle. Een ander bedrijf waarmee hij een betere wereld voor iedereen wil creëren. Lees hier meer over Almar.