Hoe vegan is Nederland?

Plantaardig eten is allang geen niche meer in Nederland. Van seitan burgers tot amandelmelk, van tempeh tot vegan wijn; wat ooit begon als een trend, is nu overal: in supermarkten, restaurants en reclames. Maar hoe ver staan we eigenlijk écht? Is Nederland een koploper in Europa als het gaat om veganisme, of blijven we vooral hangen in goede bedoelingen en vleesvervangers? Want tussen een groeiend aanbod in de schappen en concrete gedragsverandering zit soms nog een wereld van verschil.

De meest vega-friendly steden in Nederland

Holidu, één van de meest gerenommeerde boekingsplatforms voor vakantiehuisjes, heeft op basis van gegevens van Happy Cow onderzocht welke Nederlandse steden het vriendelijkst zijn voor veganisten. Dit is de Top 5:

Maastricht

Hoewel Maastricht lang niet de grootste stad van Nederland is, staat het verrassend genoeg op de eerste plaats van de meest vega-friendly steden van Nederland.  In het historische centrum en ook daarbuiten vind je een divers aanbod aan vegan cafés, lunchspots en restaurants, zoals Bar Verde. Maar ook traditionele horecazaken hebben steeds vaker uitgebreide plantaardige opties op het menu. Per 15.000 inwoners heeft 11,5 vegan zaken; lang niet slecht! 

Amsterdam

In de hoofdstad heb je volgens Happy Cow keuze tussen maar liefst 56 vegan én 53 vegetarische restaurants. Zin in Aziatisch? Dan moet je bij Veganees zijn. Liever iets hartigs? Ga dan langs bij Karma Kebab voor misschien wel de lekkerste vegan kebab en pita’s van Amsterdam.
Steeds meer supermarkten, koffiebars en snackbars in Amsterdam spelen in op de groeiende vraag naar plantaardige producten, en ook het aantal biologische markten in de stad blijft toenemen.

Leiden

Leiden heeft 9,2 vegan zaken per 15.000 inwoners. Vorig jaar was dit slechts 7,9; de Zuid-Hollandse stad gaat er dus behoorlijk op vooruit. Steeds meer studenten en expats kiezen bewust voor een duurzame leefstijl en dat zorgt voor een groeiende vraag naar vegan opties. Breng zeker een bezoekje aan I Scream Coffee; wedden dat je het vegan gebak niet kunt weerstaan? 

Groningen en Utrecht

Groningen en Utrecht staan nek aan nek. Vooral in Utrecht is er het laatste jaar heel wat veranderd; het aanbod aan vega-friendly restaurants is bijna verdubbeld sinds 2023! 

Hoe verliep het onderzoek?

Holidu baseerde zich op de cijfers van Happy Cow, een community die reizigers helpt bij het vinden van plantaardige restaurants, snackbars en supermarkten. Voor de Top 10 werd gekeken naar het aantal veganistische, vegetarische en vega-friendly restaurants ten opzichte van het inwoneraantal. Er werd enkel rekening gehouden met steden van meer dan 60.000 inwoners. Bij gelijke scores kreeg de stad met de meeste vegan restaurants de voorkeur. De cijfers dateren van oktober 2024.

Hoe vegan is Nederland in vergelijking met de rest van Europa?

Hoewel Nederland niet de absolute koploper is, is het land de laatste jaren uitgegroeid tot een opvallende voortrekker in de Europese veganistische beweging.  Steeds meer Nederlanders kiezen ervoor om plantaardig te eten. Volgens gegevens van ProVeg en het Voedingscentrum is het aantal veganisten in Nederland gegroeid naar circa 1-2% van de bevolking. Ook de groep flexitariërs groeit. Supermarkten als Albert Heijn en Jumbo breiden hun vegan assortiment voortdurend uit, terwijl grote merken zoals De Vegetarische Slager ook internationaal succes oogsten. 

Toch is er nog ruimte voor groei. Vergeleken met Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, waar het aanbod en de consumptie van veganistische producten nog groter is, blijft Nederland qua aantal veganisten enigszins achter. 

Wat kan beter?

1. Plantaardig eten is vaak duurder

Vegan producten, zeker vervangers met een goede voedingswaarde, zijn relatief duur. Dit maakt een plantaardig dieet minder toegankelijk voor mensen met een kleinere beurs. Een verlaging van de btw op groenten en peulvruchten zou kunnen helpen, maar dat blijft voorlopig uit.

2. Weinig educatie en bewustwording

Veganisme en plantaardige voeding krijgen binnen het huidige onderwijs nauwelijks aandacht. Hierdoor missen veel jongeren de kans om zich goed te informeren over duurzame en gezonde voedingskeuzes. Het gebrek aan onderwijs over plantaardige opties betekent ook dat veel leerlingen niet worden aangemoedigd om kritisch na te denken over hun voeding of alternatieven te verkennen. Dit terwijl bewustwording op jonge leeftijd juist belangrijk is om een gezonde, duurzame levensstijl te ontwikkelen.

3. De macht van de vleeslobby is groot

De Nederlandse vleessector heeft heel wat invloed op het economisch beleid en de wetgeving. Ondanks de groeiende aandacht voor duurzaamheid en plantaardige voeding, blijven subsidies voor de dierlijke productie onverminderd doorgaan, terwijl plantaardige alternatieven relatief weinig financiële en steun krijgen. Deze ongelijke behandeling zorgt ervoor dat de transitie naar een duurzamere en meer plantaardige voedselvoorziening traag verloopt. 

4. Sociale norm en cultuur

Hoewel veganisme steeds populairder wordt, beschouwen veel mensen het nog altijd als iets ‘extreems’ of ‘alternatiefs’. Dit komt onder meer door hardnekkige stereotypen, zoals het beeld van fanatieke veganisten in de media. Daarnaast speelt sociale druk een grote rol: vooral buiten de grote steden voelen mensen zich ongemakkelijk om plantaardige keuzes te maken uit angst voor afkeuring of onbegrip. De combinatie van vooroordelen en groepsdruk kan het voor velen lastig maken om de stap naar een plantaardig dieet te zetten.

Veganisme is in Nederland inmiddels stevig ingeburgerd en steeds meer mensen kiezen bewuster voor veganistische en vegetarische opties. Er is ruimte voor groei en verbetering, maar al bij al, doen we het helemaal niet slecht!