Ook een monument in Gouda heeft bij verkoop nu een energielabel nodig

Wie in een oud grachtenpand in Gouda woont, hoefde zich lang niet druk te maken over een energielabel. Monumenten waren uitgezonderd. Sinds 29 mei 2026 is dat voorbij. Rijksmonumenten, provinciale en gemeentelijke monumenten moeten bij verkoop of verhuur een geldig label hebben, net als gewone woningen. Woningen in een beschermd stadsgezicht hadden die plicht al. De regel komt voort uit de nieuwe Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen.

Voor Gouda is dat geen kleine verandering. De stad telt ruim 350 rijksmonumenten en zo’n 880 gemeentelijke monumenten, en daarnaast staan er ongeveer 2.100 panden in het beschermd stadsgezicht. Wil je je huis in Gouda verkopen en woon je in de binnenstad, dan is de kans dus groot dat deze regel over jouw woning gaat.

Wat het label wel en niet zegt over een oud pand

Een energielabel is tien jaar geldig. Een erkend adviseur komt anderhalf tot twee uur langs en bekijkt isolatie, glas, installaties en ventilatie. Sinds deze zomer heeft het label een nieuw ontwerp, en in de advertentie moet naast de letter ook het verbruik in kWh per vierkante meter per jaar staan. De koper krijgt een kopie.

Bij een monument zegt die letter vaak minder dan je denkt. Een pand uit de zeventiende eeuw met enkel glas en dikke muren scoort al snel laag. Tegelijk mag je er lang niet alles aan doen. Monumenten zijn wel vrijgesteld van de energie-eisen zelf, alleen het label is nu verplicht. Historisch glas vervangen vraagt bijvoorbeeld een vergunning. Voorzetramen aan de binnenkant, isolatie van de zoldervloer of speciaal monumentenglas zijn vaak wel mogelijk. De gemeente Gouda geeft via haar regeling voor erfgoed en duurzaamheid de helft korting op de leges voor dit soort duurzame ingrepen.

Levert verduurzamen vlak voor de verkoop iets op?

Hier zit een verrassing. In 2025 onderzochten brainbay en NHG zo’n 15.000 woningen met label G tot en met B. Wie alleen isoleerde, gaf gemiddeld 9.400 euro uit en zag de waarde met 16.900 euro stijgen. Tussen de 85 en 88 procent van de eigenaren verdiende de investering volledig terug. Het lukte vooral niet als de woning na de ingreep in hetzelfde labelvak bleef hangen. Een spouwmuur isoleren zonder dat de letter verandert, valt voor een koper dus niet op.

Ook de NVM zag dat oude woningen het meest profiteren. Bij huizen van voor 1919 steeg de waarde na een labelverbetering gemiddeld met 6,8 procent, tegen 3,2 procent bij woningen uit 2006 tot 2014. Ongeveer driekwart van de kopers vraagt tijdens een bezichtiging naar verduurzaming.

Toch is meer niet altijd beter. Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving verdient een volledige verbouwing van label D naar energieneutraal zich via de energierekening niet terug, zelfs niet in dertig jaar. De slimste stap verschilt dus per huis. Begin daarom bij de vraag wat je woning nu waard is en wat een koper extra betaalt voor een betere letter. Een waardebepaling aanvragen voordat je een aannemer belt, voorkomt dat je geld steekt in iets wat de koper niet terugziet.

De vraag onder je huis

In Gouda gaat duurzaam wonen ook over wat je niet ziet. Van de ruim 2.600 gebouwen in de binnenstad staan er ongeveer 1.600 niet op palen. De bodem zakt er gemiddeld zo’n drie millimeter per jaar, op sommige plekken tot een centimeter. Kopers die een oud pand bekijken, vragen daarom steeds vaker naar de fundering.

Heb je stukken over de fundering, een funderingsonderzoek of herstelwerk, leg ze dan klaar voor de verkoop. Eerlijk vertellen wat je weet, werkt beter dan hopen dat niemand ernaar vraagt. Een koper die het zelf ontdekt, gaat twijfelen aan de rest van het verhaal.

Een oud huis verkopen met een goed gevoel

Een monument verkopen blijft iets bijzonders. Je verkoopt geschiedenis, dikke balken en een plek aan het water, en daar zijn genoeg kopers voor. Het label is nu een vast onderdeel van dat verhaal. Laat het op tijd maken, kijk welke kleine stappen de letter echt verbeteren en vertel open over wat je weet van de fundering. Dan weet een koper waar hij aan begint en verkoop jij je huis zonder verrassingen achteraf.