Zonnepanelen leveren meestal het meeste rond het middaguur, terwijl je stroomverbruik dan vaak beperkt is. Je bent misschien niet thuis, de auto staat elders en koken of wassen gebeurt later op de dag. Het overschot gaat naar het elektriciteitsnet. Jarenlang kon je die teruggeleverde stroom gunstig verrekenen via salderen. Vanaf 1 januari 2027 stopt die regeling. Voor stroom die je teruglevert ontvang je dan een vergoeding, terwijl je voor stroom die je ’s avonds of in de winter afneemt het normale tarief betaalt. Daardoor wordt niet alleen de opbrengst van je panelen belangrijk, maar vooral het moment waarop je de zonnestroom gebruikt. Voor huishoudens die hun overschot willen bewaren, kan een Fox Ess thuisbatterij daarbij een optie zijn.
Waarom terugleveren vanaf 2027 minder oplevert
Na het stoppen van salderen kun je stroom die je in de zomer teruglevert niet meer volledig wegstrepen tegen stroom die je op andere momenten afneemt. De vergoeding voor teruglevering ligt doorgaans lager dan het tarief dat je betaalt voor elektriciteit uit het net. Sommige energieleveranciers rekenen nu al terugleverkosten, waardoor een groot overschot minder oplevert op de jaarafrekening.
De precieze financiële uitkomst verschilt per energiecontract. Bij een vast contract kunnen vergoeding en kosten voor langere tijd vastliggen. Bij een dynamisch contract veranderen prijzen per uur en kan de waarde van teruggeleverde stroom sterk wisselen. Op zonnige middagen, wanneer veel huishoudens tegelijk elektriciteit aanbieden, kan de prijs laag zijn.
De verandering betekent niet dat zonnepanelen hun nut verliezen. Stroom van je eigen dak blijft waardevol wanneer je die direct gebruikt, omdat je daarvoor geen elektriciteit hoeft in te kopen. De aandacht verschuift daardoor van zoveel mogelijk opwekken naar een betere afstemming tussen productie en verbruik. Dat is extra relevant in wijken waar veel daken zonnepanelen hebben en het net op zonnige momenten veel aanbod moet verwerken.
Eigen verbruik bepaalt de waarde van zonnestroom
Een deel van het stroomgebruik kan samenvallen met de uren waarop je panelen produceren. Apparaten zoals een vaatwasser, wasmachine, droger of elektrische boiler gebruiken relatief veel energie en kunnen overdag een deel van het zonne-overschot opnemen. Een elektrische auto die thuis aan de laadpaal staat, kan daarbij een grote verbruiker zijn.
Bij verwarming ligt het patroon ingewikkelder. Een warmtepomp gebruikt vaak de meeste energie wanneer het koud is, terwijl zonnepanelen dan minder produceren. Toch kan een warmtepomp op geschikte momenten warmte opslaan in een boilervat of in een goed geïsoleerde woning. Of dat zinvol is, hangt af van het systeem, de regelmogelijkheden en het warmteverlies van je huis.
Timers en slimme energiemanagers kunnen apparaten laten reageren op beschikbare zonnestroom. Een eenvoudige timer werkt volgens een vast schema. Een energiemanager kan rekening houden met actuele opwek, huishoudelijk verbruik en soms met tarieven. Niet ieder apparaat is hiervoor geschikt en niet elk dagelijks ritme laat zich aanpassen. Op werk- en schooldagen blijft er vaak zonnestroom over, juist wanneer niemand thuis is.
Je verbruiksprofiel geeft meer inzicht dan alleen de jaaropbrengst van je panelen. Het laat zien hoeveel stroom je op zonnige middagen overhoudt, hoeveel je in de avond afneemt en hoe die verhouding per seizoen verandert. Daardoor wordt duidelijk of verschuiven van verbruik al veel effect heeft.
Opslag verschuift zonnestroom naar latere uren
Een thuisbatterij bewaart elektriciteit die je overdag niet direct gebruikt. Die energie kan later beschikbaar zijn voor verlichting, koken en andere apparaten in de avond. De batterij produceert geen extra zonnestroom, maar verplaatst het gebruik naar een gunstiger moment. Daarmee kan je minder terugleveren en minder stroom van het net afnemen. Systemen van Fox ESS zijn onder meer gericht op energieopslag voor woningen.
De passende capaciteit hangt af van je dagelijkse overschot en je verbruik na zonsondergang. Een kleine batterij is op zonnige dagen snel vol, terwijl een grote batterij in donkere maanden vaak niet volledig wordt benut. Het laad- en ontlaadvermogen bepaalt hoeveel stroom tegelijk opgeslagen of geleverd kan worden. Bij sommige woningen kan batterijopslag samenwerken met een bestaande of hybride omvormer.
Noodstroom is niet vanzelfsprekend. Alleen systemen die daarvoor zijn ontworpen en correct zijn aangesloten, kunnen tijdens een storing een deel van de woning van elektriciteit voorzien. Een realistische beoordeling kijkt naar verbruik over meerdere seizoenen, tarieven, terugleverkosten en technische mogelijkheden. Zo wordt duidelijk welke waarde je zonnestroom thuis werkelijk kan houden.
Almar Fernhout, hoofdredacteur met 15+ jaar ervaring in duurzame lifestyle-journalistiek. Almar werkt nu niet alleen voor De Betere Wereld, maar is ook oprichter van We Smyle. Een ander bedrijf waarmee hij een betere wereld voor iedereen wil creëren. Lees hier meer over Almar.